NK Haverpap

Dit jaar (2026) wordt voor de 33e keer het jaarlijkse wereldkampioenschap haverpap maken gehouden in Carrbridge in Schotland. Hier is zelfs een speelfilm van: "The Golden Spurtle", zie voor meer info https://www.goldenspurtle.com/ en voor recepten die daar gemaakt zijn door de wedstrijddeelnemers: https://www.goldenspurtle.com/recipes/

Voor het eerst wordt er nu een vergelijkbare wedstrijd in Nederland gehouden, dankzij een initiatief van voormalig WK Haverpap 2021, Miriam Groot, Annemiek van der Zanden en Danique van der Leest. De winnaar mag deelnemen aan het WK in Schotland. Dit wordt georganiseerd door een al bijna 50 jaar bestaand Nederlands, biologisch en duurzaam bedrijf: "De Halm".

En Johan is geselecteerd om deel te nemen aan het NK en maakt dan zowel de Schotse haverpap van steel-cut oats, water en wat zout en een door hem bedachte specialiteit met de naam: "Hippocratic Oat"

Dat betekent even geen ketogeendieet meer voor Johan (maar nog wel een soort "Heller-dieet") in deze voorbereidende maanden, doordat hij bijna dagelijks haverpap maken aan het oefenen is!

In het kort is het basisrecept (zie foto hierboven) havergrutten of steelcut-oats, water en zout, echter wel of niet voorweken, het op de juiste wijze roeren en op smaak brengen, de kooktijd en de tijd van nawellen, maakt uit. Johan gebruikt alleen strikt glutenvrije havergrutten, dat maakt het nog wat lastiger.

Een van de dingen die helpen bij het maken van de Schotse pap is de spurtle. Dat is een houten roerstaaf, met een versiering van het nationale symbool van Schotland, een speerdistel, op de top. Wij denken dat de Schotten het helemaal niet hebben uitgevonden, kijk maar eens goed naar het symbool voor artsen, de esculaap: dat is gewoon de eerste spurtle die is versierd met een slang.

In 2010 schreef Johan in een column voor het tijdschrift GezondNU, over de genezende kracht van haver. Toen al, misschien wel als één van de eersten in Nederland, introduceerde hij de term “steel-cut oats” als een gezondere variant en schreef er een recept voor zijn favoriete haverpap bij.

Iedere arts dient de eed van Hippocrates af te leggen en toen Johan dat in 1994 dit deed was er in Nederland nog de oude versie waarin staat:

Ik zal dieetregels naar beste weten en vermogen aanwenden ten bate van de zieken, maar van hen weren wat kan leiden tot verderf en onrecht.

Met een knipoog naar deze eed (het Engels voor eed is “oath”), presenteert Johan daarom in juni 2026 zijn speciale havergerecht die vooral zo gezond mogelijk moet zijn: “Hippocratic oat”

= = = = = = = = = = = Johan's inzending voor het NK Haverpap = = = = = = = = = =

Mijn doel is om voor het eerste NK Haverpap als specialiteit een zo gezond mogelijke havermoutpap te maken met de volgende kenmerken:

* Zo gezond mogelijk. Denk hierbij onder andere aan rijk aan nutriënten en biologisch actieve stoffen bij een laag aantal calorieën (hoge nutriënten dichtheid, hoge hoeveelheid polyfenolen, antioxidanten, vezels, etc.)

* vezelrijk,

* eiwitrijk,

* vetrijk met zo gezond mogelijke vetten (uit zaden, pitten, noten, olijven), toevoeging van walnoten is bijvoorbeeld gunstig voor het multibioom

* koolhydraatbeperkt of op zijn minst de koolhydraatopname zo complex mogelijk maken, oftewel zorgen voor een zo laag mogelijke glycemische index (GI), zo laag mogelijke glycemische load (GL) en ook nog voor zover bekend een zo laag mogelijke insulinemic index (I.I.)

* hoog gehalte aan verzadiging (hoge satiety index (SI) waardoor je de rest van de dag minder hoeft te eten)

* zo min mogelijk toevoeging van nadelige voedingsmiddelen

* zo veilig mogelijk, o.a. verminder blootstelling aan hoge hoeveelheden mycotoxinen (dus bijv. geen mais, tarwe, pinda’s, peper toevoegen), geen alcohol, geen kunstmatige zoetstoffen of kleurstoffen, etc.

* een bereiding die de vorming van AGE’s (advanced glycation endproducts) tot een minimum beperkt (dus geen bakken, frituren, braden, oven gebruik). AGE’s geven schade aan vaten en diverse organen. Koken is beter dan bakken of frituren.

* Zo lokaal mogelijk verkregen en indien mogelijk van producten die gangbaar zijn in het seizoen.

* Biologisch (onbespoten) geteeld heeft sterk de voorkeur

* Zo heel mogelijk (whole food, dus zo min mogelijk industriële bewerking).

* Goed voor het milieu (dus geen vlees, vis of zuivel toevoegen en zie 1 J, van dichtbij en van het seizoen als het kan)

* Lekker, maar zoals de schrijver Maarten ’t Hart in de VPRO documentaire Maartens Moestuin zei: “Het is een misverstand dat eten altijd lekker moet zijn, dat moet helemaal niet, dan ga je er alleen maar teveel van eten”. Oftewel gezond is belangrijker dan lekker, maar lekker helpt wel, dus het streven is zo lekker mogelijk. Er zijn grenzen (ik wilde de meeste gezonde olijfolie toevoegen, maar die was zo bitter vanwege alle polyfenolen, dan proef je de pap niet meer en uiteindelijk heb ik lekkerder bronnen van polyfenolen gevonden).

Op deze website in wording: www.DoktersKokenBeter.nlzullen delen van de zoektocht komen te staan (na bestudering van honderden artikelen over haver en evt. toevoegingen aan de pap), zal worden uitgelegd wat algemeen gezonde voeding is, inclusief allerlei leuke feiten over haver en de andere ingrediënten en uitleg over allerlei indices zoals de eerder genoemde glycemische index, glycemische load, insuline reactie, etc.

Ik maak gebruik van de adviezen van Peter van Berckel, zoals beschreven in zijn recente meesterwerk, mijn zwaarste kookboek: Graankeuken / Reis om de wereld in 30 granen. Hij adviseert de WKWmethode (Weken, Koken, (na)Wellen).

Daar zou nog aan toegevoegd kunnen worden: Afkoelen (de pap een nacht in de koelkast laten afkoelen, dan ontstaan er meer RS (resistent zetmeel), een soort zetmeel dat moeilijker wordt opgenomen en dus een minder hoge bloedsuiker geeft, maar des te beter bijdraagt aan een goede voeding voor organismen in de darmen (multibioom / microbioom) en uiteraard uiteindelijk de pap weer Opwarmen in nog wat extra toegevoegd water of soja drink.

Slow food

Het weken en koken en een heel klein beetje wellen (WKW) lukt in de competitie, maar eigenlijk verdient de pap (net als bijna iedereen) iets meer rust.

Het recept (ook in de betekenis van dokters voorschrift):

“Hippocratic Oat”

- - - - - - - -

Ingrediënten:

2 eetlepels biologische golden lijnzaad (heel zaad)

300 gram biologische glutenvrije havergrutten (steel-cut oats)

4 tot 4,5 glazen water

± 1/8 theelepeltje jodium houdend natriumarm (kaliumrijk) zout

Handje vol biologische gedroogde Goji bessen (nog niet lokaal, maar het eerste struikje staat nu bij ons in de tuin).

40 gram biologische rode linzen

3-4 plakjes verse biologische gember

2 volle eetlepels biologische boekweitvlokken

± 150 ml soja drink met extra eiwit (high protein), toegevoegd calcium en D2, ongezoet

10,85 gram (1 maatschep) van een (prebiotische) vezelmix met daarin 4 soorten vezels: guarboonvezel, acaciavezel, baobab vezel en een extract uit de schil van wortels: rhamnogalacturonan-I.

10 ml biologische pure C8 olie

Ingrediënten voor de topping, te verdelen over 3 schaaltjes:

1 potje = 50 ml gepatenteerd extract uit biologische olijven vegetatiewater, zeer hoog aan polyfenolen, op smaak gebracht met puree van 2 soorten biologische sinaasappelen

3 stukjes van een reep: Lindt 90% chocolade, geraspt

Optioneel (sap van zelfgekweekte biologische havergras), evt. vermengd met wat vers sap van biologische komkommer, venkel en groene thee met jasmijn en munt.

3 desertlepeltjes biologische gepelde hennepzaad

6 biologische walnoten

6 paranoten (Braziliaanse noten)

3 desertlepeltjes biologische pompoenpitten

9 verse bramen

9 verse frambozen

= = = = =

Voorbereiding (Wassen en Weken):

Zet 2 volle eetlepels biologische golden lijnzaad in een kommetje met water in de week, tenminste 4 uur laten weken, langer (bijv. de hele nacht) is beter.

300 gram glutenvrije havergrutten ( Nature's Path, Organic Whole Grain Oats, Gluten Free, Steel Cut Oats) in een groot glas afwegen.

Doe deze grutten in een kom en was ze daarin met schoon water, even goed roeren, dan zoveel mogelijk het water afgieten.

Gebruik het zelfde glas als bij 1, vul deze met water en voeg dit toe aan de gewassen havergrutten. Herhaal deze stap, dus in totaal 2 glazen water toevoegen (= ongeveer 600 ml).

Laat de havergrutten 4 uur weken op kamertemperatuur. Langer mag, maar dan na enkele uren weken de rest van de tijd de havergrutten in de koelkast verder laten weken.

Ten minste 4 uur later, het Koken:

Zet een geschikte pan met een dikke bodem op het vuur of op de inductiekookplaat

Voeg de geweekte havergrutten toe

Voeg nog 1 of 1,5 glas water toe, waarin een beetje jodiumrijk laag natrium zout is opgelost (heel misschien als variant zeekraal zout of wakame zout)

Voeg enkele dungesneden plakjes verse biologische gember toe

Voeg gewassen biologische rode linzen toe (ongeveer 40 gram).

Voeg 2 volle eetlepels boekweitvlokken toe

Roer het geheel een aantal keren zodat de ingrediënten goed gemengd worden, laat dan vervolgens het geheel rustig koken op een zo laag mogelijk vuurtje (of zo laag mogelijk stand op de inductiekookplaat). Roer zo min mogelijk in het begin, pas als het dreigt aan te koeken dan met de spurtle rechtsom de bodem weer even glad roeren.

Voeg nadat het zo’n 15 minuten heeft gekookt het handje vol gojibessen toe en meng nu ook de voorgeweekte en éénmaal kort afgespoelde golden lijnzaad toe.

Voeg nu ook een groot glas (zo’n 150 ml) soja drink (high protein, merk Alpro) toe, waarin 1 maatschep met 4 soorten vezels (baobabvezel, guarboonvezel, acaciavezel en wortelschilvezel wordt opgelost. Roer de soja drink met de vezels goed door de pap, zorg dat er geen klontjes ontstaan.

Breng het geheel weer zachtjes aan de kook en laat dit nog zo’n 5 minuten door koken.

Ondertussen bereid je de topping voor: Schud het potje met daarin de “bloedsinaasappel” puree en de 10% extract van olijven (wat betreft polyfenolen overeenkomend met 300 gram olijven) en rasp enkele stukjes Lindt 90% chocolade boven een schaaltje.

Zet het gas of de inductiekookplaat na zo’n 22 minuten uit, proef de pap en voeg evt. nog wat zout of soja drink toe, roer er dan 10 ml pure C8 olie (MCT olie) doorheen. Laat dan de pap rusten voor ongeveer 3 minuten (langer is aan te raden als het geen wedstrijd is).

Verdeel de pap over 3 kommetjes en laat ietsje afkoelen.

(Optioneel) Indien het gelukt is om sap te maken van havergras (ik ben het nog aan het kweken, de eerste batch mislukte), verdeel dit gekoelde (en thuis dezelfde ochtend nog vers geperste) sap over 3 kleine glaasjes.

Leg er een topping op van stukjes walnoot, paranoot, gepeld hennepzaad, pompoenpitten, verse bramen, verse frambozen, de sinaasappel met olijfextract en de geraspte chocolade.

Door de warmte van de pap smelt de pure chocolade iets en zal het in combinatie met de bittere olijf-sinaasappel topping en een wat slijmerige, romige en zeer vezelrijke pap waar je ook nog iets op moet kauwen, een prettige en heerlijke smaaksensatie opleveren. Het combineert goed met verse haversap of evt. een kopje groene thee of een kopje verse filterkoffie.

Dieren, 23 mei 2026 / update 17 juni 2026